Zgorzel słoneczna (zgorzel bazaltowa) jest to rodzaj wietrzenia (rozpadu) kruszywa powstałego ze skał bazaltowych. Charakterystyczną cechą potwierdzającą wystąpienie zgorzeli słonecznej jest obecność jasnych, szarych lub niebieskawych plam, drobnych spękań oraz włoskowatych szczelin, które końcowym efekcie prowadzą do zniszczenia kruszywa. Kruszywa ze zgorzelą słoneczną wykazują nierówny, gruzełkowaty lub zadziorowaty przełamem.

Powodem występowania zgorzeli słonecznej jest nierównomierne rozmieszczenie kryształków analcymu tworzących się z resztkowego stopu w końcowej fazie krystalizacji bazaltu. Na skutek czego w materiale dochodzi do  naprężeń powodujących spękania i przyśpieszających wietrzenie skały. Zgorzel słoneczna w znacznym stopniu obniża  właściwości fizyko-mechaniczne kruszywa.

Zważywszy na szerokie zastosowane w budownictwie betonowym, drogowym i kolejowym kruszyw bazaltowych zgorzel słoneczna jest zjawiskiem niepożądanym i niebezpiecznym. Odnotowano przypadki destrukcji kruszyw bazaltowych,  po upływie sporego czasu od momentu ich wbudowania, pomimo iż wcześniej przeszły one pozytywnie wszelkie przewidziane przez normy badania.

Zgorzel słoneczną zaobserwowano w skałach bazaltowych na Dolnym Śląsku, w Dolinie Renu, Czechach, Śląsku Opolskim, Morawach.