Jaz jest to budowla hydrotechniczna spiętrzająca wodę ponad poziom średni, wznoszona (zwykle z żelbetu) w
poprzek koryta rzeki w celu zapewnienia jej żeglowności w okresach niskiej wody, stworzenia dogodnego ujęcia wody do celów komunalnych (wodociągi),
przemysłowych, energetycznych itp., odpowiedniego nawilgocenia gleby przez podniesienie poziomu wody gruntowej i in.
Zależnie od rodzaju
konstrukcji rozróżnia się:
jazy stałe —bez jakichkolwiek zamknięć (ruchomych
odcinków piętrzących) i
jazy ruchome — z zamknięciami w postaci zasuw, klap
itp. Główne składowe części jazu:
- korpus, czyli nieruchoma część jazu rozciągająca się w formie progu wodnego
między przyczółkami,
- zamknięcia,
- filary — podpory dźwigające zamknięcia i ich mechanizmy
oraz kładki lub mosty manipulacyjne nad jazem.
Podwodna część jazu od strony górnej (spiętrzonej) wody nosi nazwę
ponuru, od strony zaś dolnej wody —
poszuru.