Gimnazjon w starożytnej Grecji był to zakład publiczny w postaci zespołu budynków wraz z
boiskami ćwiczebnymi, przeznaczony do uprawiania w nim ćwiczeń fizycznych, w zasadzie przez chłopców, lecz gromadzący również dorosłych
mężczyzn. Stanowił ośrodek życia towarzyskiego oraz miejsce dysput. Był nieodzownym obiektem każdego starożytnego miasta greckiego.
Na obiekt ten
zazwyczaj składały się:
- gimnazjon właściwy, mający formę wielkiego, prostokątnego w zarysie,
- parku z alejami
pełniącymi funkcję bieżni i z ocieniającymi je portykami,
- z boiskami
- piaszczystą areną do zapasów,
- stadion
- palestra.
Stadion, mający kształt elipsy i usytuowany przy krótszym boku
gimnazjonu, stanowił miejsce popisów przed publicznością zgromadzoną na ławach widowni znajdujących się przy jednej z jego dłuższych stron. Palestra
była prostokątnym budynkiem o czterech portykach otaczających położone między nimi prostokątne podwórze. W portykach tych mieściły
się aleje i kryte bieżnie, salki wypoczynkowe, przebieralnie, łazienki i inne pomieszczenia pomocnicze.
W Rzymie nazwą gimnazjon określano od
czasów Nerona szkołę poświęconą zarówno fizycznemu, jak i umysłowemu wychowaniu młodzieży; od greckiej nazwy gimnazjon wzięły swoją nazwę
gimnazja (zakłady naukowe dla młodzieży) w czasach nowożytnych.